autorski tomik wierszy "Na krawędzi"
powrót do strony głównej witrynyinformacje o autorze witrynyPodziękowaniaprzejście do galeriiprzejście do działu z filmamiprzejście do działu z artykułamiprzejście do działu z moją poezjąprzejście do działu z moimi opowiadaniamiprzejście do działu z opisami szlakówporadnik górołazamini blog - aktualnie u mniesprzętrecenzje książekkonkursyBaza schronisk górskichTomik - "Na krawędzi"dział z zasobami do pobrania i linkamikontakt
 artykuł: "Plecaki...nasza górska baza na plecach"    data publikacji: 13.02.2010. powrót do strony głównej artukułów

Plecak to jeden z podstawowych sprzętów górskich, bez którego trudno sobie wyobrazić nawet najprostszą wyprawę w góry. Podobnie jak buty górskie, tak i on jest sprzętem który musi jednak być dobrze dopasowany, wygodny, przemyślany i pakowany, aby nasza wycieczka nie zmieniła się w trakcie dłuższego marszu w drogę krzyżową przez mękę z powodu obtartych ramion, bolącego krzyża i szyi. I tu już sprawa przestaje być tak oczywista....w poniższym artykule znajdziecie garść informacji, ułatwiających zakup właściwego dla nas i naszych zastosowań plecaka, oraz unikanie głównych grzechów tańszych, często spotykanych w marketach modeli.

Na rynku występuje duża rozpiętość wielkości plecaków, a to jaki wybierzmy my sami uzależnione jest ściśle od jego przyszłego zastosowania. Mamy więc małe miejsko - turystyczne plecaczki do 25 litrów, przydatne na co dzień, jak i krótkie jedno dniowe wędrówki, dalej plecaki średnie z przedziału 25 – 35 litrów, w tej samej grupie techniczne do 40 litrów, duże powyżej 40 litrów, oraz transportowe (wyprawowe) od 65 litrów do 100 litrów. Podział ten jednak jest dość umowny i różni producenci podają różne normy, oraz nazwy dla określonych segmentów, jednak odpowiada on ogólnej charakterystyce wielkości w stosunku do przeznaczenia.

Bez względu na to o jakim segmencie wielkości byśmy nie mówili większość z poniższych zasad ma zastosowanie do każdego z nich. Większość - gdyż mają one mniejsze znaczenie w stosunku do plecaków małych, w których ze względu na ich rozmiar i przeznaczenie nie będziemy przenosić dużych, ani ciężkich ładunków. Reguły te natomiast mają już ogromne znaczenie w każdym plecaku powyżej 25 litrów, a szczególnie duże w plecakach z grupy dużych i transportowych.

Stelaż:
Jedną z najważniejszych części każdego plecaka, będących czynnikiem decydującym o jakości i komforcie użytkowania jest jego system nośny. Plecaki małe, czasem również średnie nie są  wyposażane w stelaż nośny, lecz często jedynie w zintegrowany z workiem transportowym zespół, wzmocnień i odpowiednio wyprofilowanych  poduszek. Jest to możliwe ze względu na ich wielkość i przeznaczenie. Są to więc na ogół stelaże elastyczne, dopasowujące się do sylwetki użytkownika. Ważne jednak aby był on tak wykonany by chronił nasze plecy przed wszelkimi uciskami rzeczy przenoszonych wewnątrz plecaka, oraz aby jego grubość zabezpieczała przed nimi  nasz kręgosłup.

W ciągu ostatnich 10 lat, znikły z rynku, aluminiowe stelaże ramowe, nie tak dawno nader popularne. Znane do tego stopnia że termin: „plecak ze stelażem” stał się synonimem dużego plecaka wyprawowego. Stelaże tego typu nie były regulowane, a ich komfort użytkowania pozostawiał wiele do życzenia. Dzisiejsze stelaże dla małych i średnich plecaków wykonane są z profilowanych grubych poduszek, chroniących kręgosłup, rozkładające ciężar (patrzy rysunek powyżej) wzdłuż mięśni grzbietu. Różni producenci, stosują tutaj bardzo zróżnicowane rozwiązania, o czym za chwilę.

Plecaki średnie, oraz duże muszą natomiast już posiadać bezwzględnie na swym wyposażeniu regulowany stelaż, sztywny, lub pół sztywny. I znów mówiąc sztywny, nie mam na myśli dawnej konstrukcji z aluminiowych rurek, lecz stelaż usztywniony, najczęściej za pomocą aluminiowych listew (czasem powlekanych tworzywem) umieszczonych po obu stronach, wzdłuż mięśni grzbietu, na których znajduję się zespół poduszek. Ważną cechą na którą powinniśmy zwrócić szczególną uwagę jest możliwość regulacji wysokości położenia poduszek oraz długości samego stelaża. Dzięki takiemu systemowi regulacji będziemy mogli maksymalnie dostosować stelaż do naszej sylwetki, oraz wzrostu. Kolejną z rzeczy niezbędnych, stanowiących istotny element komfortu użytkowania plecaka, oraz podnoszącego jego sprawność są dwa pasy – biodrowy i piersiowy. Dzięki bowiem nim stelaż może w pełni chronić nasze plecy, gdyż dobrze zaciągnięte pasy, nie pozwolą skakać plecakowi na ramionach i ruszać się na boki w biodrach. Oba te pasy muszą posiadać regulację długości obwodu.

Wróćmy teraz na chwilę do samych rozwiązań w kwestii stelaża. Różni producenci, wypracowali tutaj własne rozwiązania. Na przykład duże plecaki firmy Campus mają wzdłużnie ułożone, pełne długie poduszki, a środkowa część pozostaje wolna, ograniczona jedynie siatką, takie rozwiązanie sprzyja poprawie wentylacji w obrębie kręgosłupa, oraz izoluje go od wszelkich nacisków, nawet gdy sam plecak jest bardzo obciążony. Plecaki firmy Hi-Tec, szczególnie małe i średnie, mają wszyty w plecy zespół poduszek, o różnej twardości, podobnie jak Campus tworzące wokół kręgosłupa wolną przestrzeń. Plecak polskiej firmy Natalex (już nieistniejącej) ma w pełni regulowany stelaż, oparty na dwóch listwach aluminiowych, oraz systemie w pełni regulowanych poduszek. Jak widać możemy spotkać się z wieloma rozwiązaniami tego samego problemu, ważne jednak jest aby spełniał on swoje zadanie, a jego wykonanie zapewniało ochronę naszemu kręgosłupowi, oraz chroniło miejsca narażone na ucisk, za pomocą poduszek.
Bardzo ergonomiczne rozwiązanie stelaża nośnego w plecaku firmy Campus
model Farro Blue Air Flow
Taśmy regulacyjne stelaża umożliwiające dopasowanie go do każdej sylwetki Zespół poduszek o różnej twardości w newralgicznych miejscach systemu nośnego
(plecak firmy Hi-Tec model V-Lite 25litrów)
Zespół poduszek o różnej twardości w newralgicznych miejscach systemu nośnego
(plecak hipermarketwoy Tesco 45 litrów)
Zespół poduszek o różnej twardości w newralgicznych miejscach systemu nośnego
(plecak firmy Hi-Tec 30 litórw)
W pełni regulowany, zarówno pod względem wysokości, jak i rozmieszczenia poduszek, wzmacniany albuminowymi listwami stelaż w dużym wyprawowym plecaku firmy Natalex
Worek transportowy, kieszenie, troki i kompresja:
W kwestii wielkości, wyglądu i funkcjonalności komory głównej naszego plecaka, panuję równie duża różnorodność, jak w stosunku do spotykanych możliwych rozwiązań stelaży. Jest jednak zespół cech na które warto zwrócić szczególną uwagę. Całość pokrycia plecaka, zarówno komory głównej jak i kieszeni bocznych, powinna być wykonana z odpornego na uszkodzenia mechaniczne materiału (typu cordura). Szwy których im mniej tym lepiej (jest to element najbardziej narożny na przemakanie) powinny być mocne, oraz podklejone od wewnątrz plecaka dodatkową taśmą z tworzywa, co podnosi wyraźnie jego odporność na wodę. Bardzo wygodnym rozwiązaniem jest aby komora główna, w przypadku średnich i dużych plecaków była dwu segmentowa. Miała oddzielną, z możliwością (za pomocą zamka) komorę dolna, oraz większą górną. Dzięki takiemuż rozwiązaniu gdy przyjdzie nam coś wyjąć z dna plecaka nie będziemy zmuszeni w całości go wypakowywać, lecz wystarczy wówczas sięgnąć do danej komory. Zwiększa to praktyczność plecaka. Podobnie bardzo przydatnym jest zamek umieszczony wzdłuż komory głównej, dzięki któremu możemy dostać się do jej wnętrza bez otwierania klapy plecaka.

Wewnątrz komory głównej górnej, producenci często umieszczają wewnętrzną kieszeń przeznaczoną dla zbiornika na wodę pitną, jeśli więc używamy takich rozwiązań, warto zwrócić na to uwagę, oraz jak wykonano prowadzenie wężyka na zewnątrz plecaka.

Kolejnym bardzo istotnym elementem, podnoszącym jakość komfortu i pakowność plecaka, jest jego system zewnętrznych, zazwyczaj zintegrowanych z komora główną kieszeni. I tutaj panuje duża dowolność wśród różnych modeli, jednak warto zwrócić uwagę aby plecak był wyposażony w minimum trzy kieszenie, dwie po bokach, (na nich dodatkowe kieszonki z siatki), oraz jedną na klapie, lub komorze głównej z przodu. Kieszenie są idealnym miejscem do schowania wszystkich podręcznych, potrzebnych w trakcie trasy drobiazgów.

Ostatnim związanym z budową komór plecaka elementem, niesłychanie istotnym, jest system troków (pasków) umożliwiających jego kompresję, oraz dopięcie (przytroczenie) do plecaka wszelkich niezbędnych nam sprzętów, w tym kijków, czekana, kasku, etc. Dzięki możliwości kompresji plecaka, gdy jest on pusty, lub nie pełny, możemy zmniejszyć jego rozmiar, dzięki czemu utrzyma on kształt, nie wisząc na naszych plecach, co może znacznie pogarszać komfort jego użytkowania (przesunięty środek ciężkości).
Zamek umieszczony wzdłuż komory, umożliwia łatwy dostęp do jej zawartości bez potrzeby otwierania i wypakowywania plecaka System troków i pasków pozwala troczyć do plecaka najróżniejsze sprzęty Boczne kieszenie są przydatne na wiele używanych w trakcie wędrówki drobiazgów
System elastycznych linek i kieszeni z siatki do troczenia kasku Boczne paski kompresyjne pozwalają zmniejszyć jego rozmiary gdy plecak nie jest wypełniony do końca
Wodoodporność:
Naiwnością byłoby przypuszczać że w trakcie rzęsistej ulewy, najlepszy nawet z plecaków nie przemoknie, biorąc pod uwagę mnogość szwów, kieszeni, zamków. Jest jednak na to prosta rada, znacznie zwiększająca jego odporność na wodę – pokrowiec. Element ten jest już najczęściej zintegrowany z plecakiem który kupujemy, co można łatwo sprawdzić. Wystarczy unieść plecak, kieszonka na pokrowiec zazwyczaj umieszczana jest w jego dnie. Pokrowce są łączone najczęściej z plecakiem za pomocą taśmy którą na czas prania można rozpiąć. Jeśli jednak wybrany przez nas plecak nie posiada pokrowca przeciwdeszczowego na rynku są dostępne one oddzielnie, można go również wykonać samemu, co szczegółowo opisywałem w Poradniku Górłaza – Porada 6.
Plecak ubrany w pokrowiec Większość nowych modeli plecaków posiada zintegrowany za pomocą taśmy (rozpinanej) i schowany w małej kieszonce na spodzie plecaka, pokrowiec przeciwdeszczowy

Słów kilka o hipermarketowych wyrobach:
Na samo słowo hipermarket wielu zaczyna się krzywić, lub ironicznie uśmiechać. A jednak...nie wrzucajmy od razu do jednego worka tandety wszystkich wyrobów jakie można tam spotkać. Wbrew bowiem pozorom wśród oferowanych przez takie sklepy modelów plecaków, znajdziemy również i takie które bardzo przyzwoicie spełniają swe zadanie, które są wyposażone, w przyjazny wygodny stelaż, pełną regulację, pas biodrowy i piersiowy, oraz pokrowiec przeciwdeszczowy. Można również znaleźć wśród nich takie które wykonane są z dobrej jakości materiałów, w tym z Cordury. Jeśli więc nie jesteśmy zawodowymi wspinaczami, oraz nie wybieramy się na ekstremalną wyprawę w najwyższe z gór świata, takie rozwiązania mogą być mądrą alternatywą wobec drogich markowych produktów. Sam z powodzeniem używam dwóch plecaków zakupionych w sieci Cerfur i Tesco.  Jeden całkiem mały (18 litrów), drugi z górnej pojemności średnich (45 litrów), pierwszy za 19,90zł, drugi za 83zł. Oba plecaki zostały sprawdzone w każdych możliwych warunkach pogodowych, oraz w każdej z pór roku, średni również pod dużym obciążaniem własnym (3 dniowa wyprawa w Beskid Żywiecki) gdzie został również mocno przetestowany jego pokrowiec podczas nawałnicy na Babiej Górze. Wszystkie te próby oba plecaki przeszły bez szwanku, w związku z czym śmiem twierdzić że za te pieniądze są one alternatywą wartą rozważenia. Należy jedynie dokonując zakupu plecaka w hipermarkecie szczególnie uważnie przyglądnąć się jego wykonaniu, oraz zastosowanym materiałom, w czym mam nadzieję zarówno sam ten artykuł, jak i zamieszczone poniżej skrócone zasady którymi należy się kierować podczas zakupu plecaka, Wam pomogą.
Hipermarketowy plecak - Tesco, o pojemności 45 litrów, wyposażony we wszystkie potrzebne akcesoria, oraz o bardzo ergonomicznej budowie Kolejny przykład bardzo funkcjonalnego, małego plecaka z hipermarketu - tym razem z Cerfura - model: Top Life o pojemności 19 litrów. Model ten ma dodatkowo siatkę i linki z przodu pozwalające przytroczyć do niego kask, oraz bardzo ciekawie rozwiązane poduszki pod kręgosłupem.

Pożądane cechy plecaka górskiego
  • wygodny, regulowany, ergonomiczny, nie uciskający stelaż nośny
  • możliwość znacznej kompresji, przy jednoczesnej ładowności
  • pokrowiec przeciwdeszczowy, umieszczony w specjalnej spodniej kieszonce plecaka
  • system troków, umożliwiający troczenie różnych dodatkowych sprzętów (kijków, czekana, karimat, namiotu, itd...)
  • regulowany pas biodrowy
  • regulowany pas piersiowy
  • regulacja szelek
  • poduszki w szelkach przeciwdziałające uciskom na ramiona
  • wykonanie z odpornego na czynniki mechaniczne i zabrudzenie materiałów (np. cordura)
  • przemyślana konstrukcja komór, umożliwiająca łatwy do nich dostęp
  • w przypadku większych plecaków system dwukomorowy
  • w przypadku większych plecaków dodatkowy komin umożliwiający zwiększenie pojemności plecaka
  • mocne szwy, dodatkowo uszczelniane taśmą z tworzywa sztucznego
Cechy których należy się wystrzegać w plecakach górskich:
  • brak stelaża, lub poduszek i wzmocnień, chroniących kręgosłup przed uciskiem
  • słabej jakości cienkich materiałów
  • niska odporność mechaniczna materiałów i słabe niezabezpieczone szwy
  • brak pokrowca
  • nieregulowane szelki
  • brak systemu kompresji i troków
  • brak pasa piersiowego i biodrowego, lub brak możliwości ich regulacji
Porównanie cen modeli plecaków użytych w opracowaniu:
FIRMA: MODEL: Pojemność: Średnia cena: Cena z dnia:
Campus Farro Blue Air Flow 65 litrów 180 - 200 zł 06.02.2011.
Hi-Tec V-Lite 25l 25 litrów 95 - 110 zł 06.02.2011.
Natalex Solothurn 2 55 litrów --- (niedostępny)
Tesco 45l --- 45 litrów 70 - 85 zł 06.02.2011.
Cerfur Top Life 18 litrów 19.90 - 29 zł 06.02.2011.

(powrót do góry strony)
powrót do strony głównej artukułów Mój kanał informacyjny RSS Prawa autorskie opis do pobrania jako PDF
strona głównao mniepodziękowaniagaleriafilmyartykułypoezjaprozaszlakiporadnik górołazau mniesprzętrecenzjeKonkursyschroniskaTwórczość wydanazasoby-linkikontakt