autorski tomik wierszy "Na krawędzi"
powrót do strony głównej witrynyinformacje o autorze witrynyPodziękowaniaprzejście do galeriiprzejście do działu z filmamiprzejście do działu z artykułamiprzejście do działu z moją poezjąprzejście do działu z moimi opowiadaniamiprzejście do działu z opisami szlakówporadnik górołazamini blog - aktualnie u mniesprzętrecenzje książekkonkursyBaza schronisk górskichTomik - "Na krawędzi"dział z zasobami do pobrania i linkamikontakt
 artykuł: "Śpiwory - zdrowy i bezpieczny w górach sen..."                                             strona: 1/3 artykuł do pobrania jako PDF (spakowany w Zip-ie)

data  publikacji: 18.09.2013.
strona 1 strona 2 strona 3 strona następna
Na łamach witryny omówione były już wcześniej różne sprzęty i akcesoria, górskiego ekwipunku, jak czołówki, kijki, typy odzieży, zasady konserwacji, ich zalety i wady... wśród nich brakowało jeszcze omówienia jednego ważnego sprzętu jakim na pewno są śpiwory, będące obok czołówki, namiotu i dobrej odzieży, jednymi z najbardziej podstawowych i niezbędnych, pora więc najwyższa nadrobić ten brak i zając się omówieniem tego tematu.

W artykule znajdziecie opis norm jakimi opisywane są współczesne modele śpiworów, opis ich budowy w zależności od typu i przeznaczenia, oraz rodzaje stosowanych wypełnień. Prócz tego w jego treści natraficie na  porównanie produktów markowych w odniesieniu do tanich hipermarketowych zamienników.

Systematyka artykułu:

*    *    *

Część I.
Komfort termiczny / oznaczenia producenckie:

Na wstępie trochę informacji technicznych... jednymi z najważniejszych parametrów, decydujących o przydatności lub nie, względem naszych planów danego modelu śpiwora, są informacje określające zakres temperatur w których dany śpiwór nadaje się do użytkowania. Temperatury te określane są zazwyczaj za pomocą  symbolu „T” (temperatura) plus oznaczenie jednej z czterech wartości:
  • T/maksimum (T-max)
  • T/komfort ( T-comfort)
  • Dolna granica komfortu (T-limit)
  • T/ekstremum (czasem opisy wykonane są w języku angielskim: T-extreme)
Powyższe symbole najczęściej przedstawiane są za pomocą ilustracji graficznej, gdzie naniesione one są na wykres zmian temperatury. O ile nie jest to opisane na śpiworze za pomocą odpowiedniego symbolu, wartości temperatur określane są w stopniach °C (Celsjusza). Rzeczą którą bezwzględnie należy zapamiętać jest ta iż są to tylko wartości przybliżone i względne, nie ma bowiem tak naprawdę możliwości idealnego, w 100% zgodnego z stanem faktycznym, podania wartości temperatur w których dany człowiek, podczas użytkowania śpiwora w danym otoczeniu, będzie czuł się komfortowo, lub przeciwnie będzie marzł. Zależy to bowiem od szeregu niemierzalnych czynników, jak własna ciepłota, upodobania, stan zdrowia,  pogoda, siła wiatru... dlatego zawsze należy prócz brania pod uwagę podanych wartości bezwzględnych na śpiworze, brać również pod uwagę charakterystykę własnego ciała, upodobań, oraz przewidywanego użytkowania. 

T-maksimum:
Opis według norm - przeciętny mężczyzna nie poci się nadmiernie, a zbyt wysoka temperatura nie zakłóca jego snu.

Interpretacja - parametr określający najwyższą możliwą temperaturę powietrza podczas użytkowania, w której śpiący nie przegrzewa się, a zbyt wysoka temperatura go nie wybudza. Wskazania te zakładają iż śpiący ma na sobie jedynie bieliznę i podkoszulek. Z punktu widzenia użytkownika parametr ten ma znaczenie bardziej informacyjne niż praktyczne, chyba że śpiwór ma służyć wyłącznie w warunkach letnich, bowiem nic nie stoi przecież na przeszkodzie by śpiwór rozpiąć, lub nawet położyć się na nim...

T-komfort:
Opis według norm - przeciętna kobieta może spać nieprzerwanie.

Interpretacja – parametr którego jak łatwo się domyślić, wartość wskazuje zakres temperatur w których śpiwór sprawdzi się najlepiej, gdzie użytkownik, ubrany wyłącznie w bieliznę, oraz podkoszulek, odczuwa pełen komfort termiczny, a jego sen jest nie zakłócony ani przegrzewaniem, ani marznięciem. Parametr dość istotny, określający warunki w których można użytkować śpiwór w sposób bezpieczny, oraz wygodny, stąd ważny podczas doboru śpiwora dla siebie.

T-limit:
Opis według norm - temperatura, w której przeciętny mężczyzna jest w stanie spać nieprzerwanie w pozycji lekko podkurczonej.

Interpretacja – wartość która nie jest zawsze stosowana w opisie śpiworów, zdarza się że producenci ograniczają się do podania wartości wyłącznie: T/maksimum, T/komfort, T/ekstremum. Parametr ten wyznacza wartość progową średnią pomiędzy górną granicą temperatury komfortowej, a dolną wartość ekstremalnej, inaczej mówić wyznacza zakres temperatur w których już nie w pełni komfortowo, ale nadal w sposób bezpieczny dla naszego zdrowia, możemy przetrwać noc. W opisie tej normy zakłada się że śpiący ma na sobie dodatkową warstwę odzieży termicznej. Również i ten parametr jest niezwykle ważny z punktu widzenia użytkownika, daje bowiem punkt odniesienia w stosunku do planów eksploatacji, czy dany model śpiwora spełni nasze oczekiwania.

T-ekstremum:
Opis według norm - temperatura, w której przeciętna kobieta jest w stanie przetrwać noc, jednak w przypadku zaśnięcia na dłużej niż 6 godzin jest zagrożona wystąpieniem hipotermii.

Interpretacja - wśród wymienionych parametrów najważniejszy z punktu widzenia naszego bezpieczeństwa, a równocześnie parametr określający granice możliwości użytkowania danego modelu śpiwora. Norma zakłada iż śpiący jest w stanie przetrwać noc (sen nie trwający dłużej niż 6 godzin dla wymienionych warunków termicznych) ubrany w pierwszą warstwę odzieży termicznej, oraz dodatkowy polar, lub inna bluzę.

Tutaj uwaga! Ekstremum oznacza że jest to temperatura graniczna, która absolutnie nie powinna być traktowana jako zakres użytkowy, lecz dopuszczalny w substytucjach awaryjnych. Dlatego dobierając śpiwór, należy zawsze kierować się wartością T-limit, a T-ekstremum traktować jako dolną granicę w której w sytuacji awaryjnej zdolni będziemy przetrwać nocleg. Należy również pamiętać o tym że wartość ta jest wyłącznie suchym parametrem i nie uwzględnia czynników osobniczych o czym już wspominałem, w tym upodobań, oraz własnej ciepłoty.

Schemat klasyfikacji termicznej śpiworów zgodny z normą EN13537 
Czasem producenci ograniczają wykaz temperatur użytkowych do trzech, pomijając wartość pośrednią T-Limit.
O normach i ich opisie:
Od 1 stycznia 2005 roku weszła w życie norma EN 13537, określająca europejski standard izolacji termicznej stosowany do śpiworów, normy te określane są za pomocą wartości przedstawionych powyżej, jednak pomimo istnienia takiego wymogu, wciąż nie wszyscy producenci się do niej stosują, co dotyczy szczególnie tanich hipermarketowych modeli śpiworów.

*    *    *

W opisie znaczeń symboli opisujących normę EN 13537 zauważyliście zapewne iż zamiennie dotyczy on śpiącego mężczyzny, lub kobiety. Nie jest to przypadek, chodzi bowiem o biologiczne właściwości płci do wytwarzania i utrzymania ciepłoty ciała. Uproszczając temat, bez wdawania się w niuanse medyczne takiego stanu, przyjmuje się że zdrowy mężczyzna o średniej wadze ciała marznie wolniej od kobiety, dlatego parametry o wartościach krytycznych dla zdrowia, a nawet życia, opisuje się na przykładzie kobiet, gdyż marzną one szybciej, oraz odwrotnie dla wartości maksymalnych na przykładzie mężczyzn.

Część II.
Typy wypełnienia / zalety i wady:
Współczesne śpiwory posiadają dwa typy wypełnienia:
  • naturalne / puchowe
  • syntetyczne / obejmujące szeroką grupę sztucznych włókien o zróżnicowanej charakterystyce użytkowej
Wypełnienia naturalne – puchowe:
Śpiwory tego typu posiadają wypełnienia z naturalnego puchu z dodatkiem pierza. Za czynnik termoizolacji odpowiada tutaj głównie puch, jednak pierze, czyli drobne piórka, jest niezbędne gdyż to one odpowiadają za sprężystość mieszanki, a to z kolei nie dopuszcza do zbijania się puchu, przeciwdziałając obniżeniu właściwości cieplnych.

Najważniejszą zaletą śpiworów z wypełnieniem puchowym jest wysoka i skuteczna izolacja termiczna, toteż są one najczęściej stosowane w śpiworach zimowych. Modele takie są też znacznie droższe, oraz najczęściej wymagają specjalistycznego czyszczenia. Dodać tutaj również trzeba że we współczesnych modelach wyeliminowano istotną wadę dawnych śpiworów – zapach i skłonność do uczuleń u alergików. Uzyskano to dzięki zaawansowanemu procesowi obróbki cieplnej i czyszczenia puchu.

Wartość sprężystości puchu wypełniającego śpiwór określana jest parametrem CUI – inaczej nazywany Fill Power. Czynnik ten określa zdolność puchu do rozprężania, co bezpośrednio przekłada się na zdolność utrzymania właściwości termicznych. Przyjmuje się że pożądanymi, o dobrym stosunku efektywności cieplnej, szczególnie w zastosowaniu zimowym, są  wypełnieniem które mają wartość powyżej 600 CUI.

Dodać tutaj trzeba iż producenci tańszych modeli często starają się obniżyć koszt produkcji zwiększając wartość pierza w mieszance, oraz stosując mniej wartościowy puch kaczy, który ma gorsze właściwości od puchu gęsiego, oraz większą wagę.

Wypełniania syntetyczne:
Typ wypełnienia które obecnie stanowi zdecydowanie największa, najpopularniejszą grupę śpiworów, przede wszystkim ze względu na znacznie niższą cenę w stosunku do modeli z wypełnieniem naturalnym. Modle z wypełnieniem sztucznym są zazwyczaj jednak cięższe od swych odpowiedników z wypełnieniem puchowym. Posiadają również nieco gorsze właściwości termiczne, jednak z roku na rok granica ta jest coraz mniejsza, gdyż powstają coraz to wymyślniejsze i bardziej zaawansowane materiały.

Ze względu na wciąż słabszą zdolność termoizolacji wypełnienia takie najczęściej są spotykane w śpiworach letnich, oraz dwu, rzadziej trzy sezonowych. Do zalet tego typu wypełnień należy nie tylko niższa cena, lecz to że sztuczne włókna są w pełni hipoalergiczne, jak i również łatwiejsza i tańsza konserwacja, ograniczona do zwyczajnego prania.

Tutaj jednak uwaga, charakterystyka ta może nie dotyczyć tanich śpiworów hipermarketowych, gdzie producenci obniżają ceny poprzez obcięcie kosztów produkcji włókna. Większość z nich posiada kilkuwarstwowe pokrycie silikonem, który odpowiada za utrzymanie zdolności do rozprężania włókien, przeciwdziałając ich sklejaniu się ze sobą, a więc pośrednio za utrzymanie skutecznych właściwości termicznych. W tanich modelach warstwa sylikonu pokrywająca włókno może być tak cienka iż włókno bardzo szybko traci swoje właściwości, w wyniku czego już po pierwszym praniu, lub dłuższym przechowywaniu w postaci złożonej, włókna mogą się ze sobą zbijać, tworząc kule, oraz dziury w warstwie wypełniania, co drastycznie obniża wartość zdolności do termoizolacji modelu.

Ciekawostkowa:
Czasem podczas wyboru śpiwora natrafimy na informację że ten czy tamten model przeszedł test „10 prań” podczas których śpiwór utracił tylko dany procent sprężystości i zdolności termoizolacji. W rzeczywistości test ten dotyczy innego ujęcia powyższego problemu, gdzie w tanich śpiworach zastosowano cienką warstwę sylikonu, który czasem już po pierwszy praniu ulega zniszczeniu, zaawansowanego modele powinny przetrwać bez znaczącego uszczerbku na swych właściwościach minimum 10 cyklów prań. Zużycie się wypełnienia, oraz stopniowa degradacja zdolności termoizolacji jest procesem naturalnym, nie do uniknięcia, to jednak jak szybko ono nastąpi ściśle zależy od jakości wykonania, oraz użytych materiałów. W efekcie okazuje się czasem że tani model może okazać się bardzo drogim, gdy przyjdzie nam go zmienić co sezon, a markowy produkt posłuży nam przez kilka lat... 
strona 1 strona 2 strona 3 strona następna
ocen - skomentuj artykuł do pobrania jako PDF (spakowany w Zip-ie)
 Prawa autorskie
Mój kanał informacyjny RSS
strona głównao mniepodziękowaniagaleriafilmyartykułypoezjaprozaszlakiporadnik górołazau mniesprzętrecenzjeKonkursyschroniskaTwórczość wydanazasoby-linkikontakt