autorski tomik wierszy "Na krawędzi"
powrót do strony głównej witrynyinformacje o autorze witrynyPodziękowaniaprzejście do galeriiprzejście do działu z filmamiprzejście do działu z artykułamiprzejście do działu z moją poezjąprzejście do działu z moimi opowiadaniamiprzejście do działu z opisami szlakówporadnik górołazamini blog - aktualnie u mniesprzętrecenzje książekkonkursyBaza schronisk górskichTomik - "Na krawędzi"dział z zasobami do pobrania i linkamikontakt
powrót do strony głównej artukułów  artykuł: "Odzież termicznie aktywna - czy aby na pewno?"   data publikacji: 08.11.2011. Przejście do kolejnej strony artykułu
strona 1 / 2 
Po raz kolejny przyszło mi się zmierzyć z tematem, który dla turystów ze starej szkoły górskiej, do niedawna był całkowitym zaprzeczeniem fundamentalnych zasad ubierania się w góry jakie wpajano nam od wczesnego dzieciństwa. Zasad które wciąż zresztą pokutują wśród Seniorów turystyki, ale też i wśród pokolenia mi współczesnego. Wynika to z prostego faktu iż zasady współczesne opierające się o nowoczesne, zaawansowane materiały odzieżowe są zazwyczaj równie zaawansowane cenowo...

Materiały te to coraz popularniejsze tkaniny oddychające, wiatro i wodo szczelne, z których szyta jest współczesna odzież górska, odzież termoaktywna. Czy warto więc w świetle tradycyjnych zasad ubierania się w wełniaki i flanelę na popularną „cebulę” zawierzyć tym ultra lekkim i cienkim tkaninom, czy warto wyłożyć nie małe pieniądze na zakup takiej odzieży? Wreszcie jak wypada taka odzież w porównaniu z dawnymi tkaninami...

Zakres omówienia tematu:
W artykule tym nie będę zagłębiał się w techniczne szczegóły każdego z typów dostępnych rozwiązań w dziedzinie membran, oraz materiałów termoaktywnych, ze względu na ich ogromną ilość i zróżnicowanie w zależności od producenta, a nawet modelu odzieży. Opisów takich zresztą można w sieci, w tym na stronach producentów, znaleźć bez liku. Skupię na omówieniu wszystkich zalet i wad takich materiałów, oraz porównaniu ich z stosowanymi wcześniej. Zagadnienie omówię opierając się na doświadczeniu zdobytym użytkując kilka z przykładów nowoczesnej odzieży.

Stare kontra nowe:
Cóż przyznać trzeba że ilość zadań – wyzwań jakie stoją przed taką nowoczesną odzieżą jest iście herkulesowa... równocześnie ma nas chronić przed deszczem jak i pozwalać potowi wydostać się na zewnątrz? Równocześnie ma nas grzać, ale nie dopuszczać do przegrzania, ma być szczelna i nieszczelna równocześnie... brzmi jak pobożna litania życzeń turysty...czy to w ogóle możliwe?
 
Dawniej - krótkie przypomnienie starych zasad dotyczących ubioru. Była to trudna sztuka kompromisu, okupiona zazwyczaj dodatkowymi kilogramami na plecach, lub na sobie. Oczywiste było wówczas że jeśli coś jest szczelne, jak gumowana odzież przeciwdeszczowa, równocześnie jest szczelne dla potu, przypominając raczej szybkowar w którym każdy z nas błyskawicznie się gotował...cóż wybór – kompromis, być zmoczonym, lub spoconym. Podobnie w kwestii chłodu, bawełniany podkoszulek, wełniany golf, na to obowiązkowa flanela, jeśli i tego było za mało, wełniany sweter, potem kurtka, ortalionowa oczywiście, lub drelichowa...trudno tu było mówić o „transporcie wilgoci”. Owszem była ona transportowana, ale jedynie do flaneli, która piła pot jak gąbkę, za co notabene ją ceniono. 

Cóż...jasno więc widać że stare kontra nowe, nie wypada najlepiej, choć zapewne taniej... przyjrzyjmy się więc bliżej tym nowoczesnym materiałom.

Definicja:
Czym jest owa odzież termicznie aktywna? Cóż najprostsze wyjaśnienie zawarte jest w samej jej nazwie. Odzież tego typu ma za zadanie wspomagać nasze własne naturalne procesy termoregulacji ciepłoty organizmu, tudzież utrzymując właściwie wysoką temperaturę ciała – przeciwdziałając jego wychłodzeniu, oraz w drugą stronę, pozwalając na transport wilgoci (potu) z powierzchni skóry na zewnątrz, chroniąc nas przez przegrzaniem. Dodatkowymi zadaniami takiej odzieży w przypadku warstw wierzchnich, jak kurtka, spodnie, czy Sofshell, jest ochrona przed deszczem, wilgocią, oraz wiatrem.

Jak to działa?
Pomimo że różni producenci stosują bardzo zróżnicowane techniki wytwarzania poszczególnych typów membran odzieżowych, czy też samych tkanin termoaktywnych, o czym poniżej, wszystkie je łączy wspólna zasada działania. Mają przepuszczać nadmiar wilgoci na zewnątrz, oraz nie pozwalać czynnikom zewnętrznym, jak deszcz, rosa, para, wiatr, mróz, przedostać się do jej wewnętrznej warstwy.

Generalnie mamy tu do czynienia z trzema typami rozwiązań membran dla odzieży warstwy zewnętrznej, dalsze są ich hybrydami, lub pochodnymi.
Membrany:
Typ pierwszy:
Pierwsza z membran odzieżowych, stosowanych w jej warstwach zewnętrznych, z pominięciem bielizny, oraz koszulek, to jej najstarsze typ, bazujący na zróżnicowanej wielkości rozmiarów cząsteczki potu i kropli deszczu. Tkanina zbudowana ze specjalnego splotu o odpowiednim kształcie włókien, przepuszcza cząsteczki potu swobodnie w kierunku zewnętrznym, równocześnie nie pozwalając większym cząsteczkom deszczu, czy rosy, przedostać się przez sito, w kierunku wnętrza materiału. Aby zapobiec powrotowi potu do wnętrza odzieży, na zewnętrznej stronie materiału stosuje się najczęściej dwa typy rozwiązań – jedno polegające na umieszczeniu na zewnętrznej stronie takiej tkaniny kolejnej warstwy, odpowiadającej za sperlenia cząsteczek potu, tak aby powiększyć ich rozmiar a tym samym uniemożliwić przedostanie się ich przez sito, oraz drugą metodę polegającą na zastosowaniu do wykonania membrany specjalnie profilowanych włókien których kształt przeciwdziała takiemuż powrotowi.  Ten typ membrany w nosi ogólną nazwę:  niehydrofilowa (membrana porowata / nie absorbująca wody).

Zalety:

  • łatwa pielęgnacja
  • zwiększona odporność mechaniczna
  • trwałość / ekonomiczność
Wady:
  • mniejsza wodoodporność niż membrany hydrofilowe
  • mniejszy transport potu w stosunku do membran hydrofilowych
Przykłady membran tego typu: Gore-Tex, Coolmax,




Podsumowanie:

Membrany tego typu ze względu na swą zwiększoną wytrzymałość, nie wymagającą pielęgnację, stosowane są do wyrobu szerokiego wachlarza odzieży, w tym kurtek, rzadziej spodni, soft-shelli, plecaków. Podobnie jak każdy inny typ membran mają one najczęściej postać złożonych laminatów, składających się z dwóch, trzech, lub więcej warstw, gdzie sama membrana stanowi najczęściej część środkową laminatu. Pozostałe warstwy mają za zadanie poprawę komfortu termicznego od wewnątrz (różne odmiany polarów) oraz wytrzymałości mechanicznej (od zewnątrz).

Typ drugi:
Drugi typ membrany bazujący w całości na sztucznych włóknach i polimerach, wykorzystuje  zaawansowany proces chemiczny. Membrana transportuje wilgoć na zewnątrz poprzez wchłonięcie jej w swą strukturę, wchłonięty pot staje się na krótką chwilę częścią takiej membrany, następnie w wyniku zachodzących w niej reakcji chemicznych, wydalany jest zawsze na zewnątrz. Membrana tego typu co należy do rzadkości może transportować nie tylko pot w postaci pary, ale również częściowo w postaci skondensowanej.  Materiał taki ma postać gładkiej, jednorodnej, nieporowatej struktury, niezwykle elastycznej i cienkiej. Ten typ membrany wykazuje wręcz fenomenalne zalety termiczne, oraz wodoodporności, nierzadko osiągające wartości rzędu:  8.000 g/m2 / 24 godziny, a odporność na przenikanie do jej wnętrza wody około 1 bara (= 10 m.w.g.). membrany tego typu noszą ogólną nazwę: hydrofilowe (membrana nie porowata / absorbująca wodę).

Zalety:

  • fenomenalna wodoodporność
  • świetny transport potu
  • osiągi predysponujące do użytkowania w ekstremalnych warunkach pogodowych
  • elastyczność predysponująca do zastosowania w butach, spodniach, rękawiczkach
Wady:
  • niska wytrzymałość mechaniczna
  • wysoki koszt utrzymania jej w czystości  i sprawności (specjalne środki piorące)
  • nietrwałość (łuszczenie, pękanie...)
Przykłady membran tego typu: Sympatex, ThermoLite, Texapore...


Podsumowanie:

Ze względu na swoje właściwości elastyczne, oraz rewelacyjne osiągi w zakresie wodoodporności, wiatroszczelności, oraz transportu pary (potu), membrana tego typu świetnie nadaje się do zastosowania w elastycznej odzieży, narażonej na częste odkształcanie, jak spodnie, rękawiczki, a nawet buty. Ważne jednak aby pamiętać że membrana tego typu nigdy nie występuje sama lecz ma postać warstwową, jest zabezpieczona dodatkowymi warstwami materiałów, od góry, często również od spodu. Znacznie poprawia to jej odporność mechaniczną, wydłużając czas użytkownika. Nie zabezpieczona membrana tego typu bardzo szybko zaczyna pękać i się łuszczyć. 

Kurtka termoaktywna firmy Jack Wolfskin wyposażona
w membranę TEXAPORE
Kurtka termoaktywna firmy Hi - Tec model: Panama wyposażona w membranę hydrofilową TECPROOF 5000
Typ trzeci:
Ostatni z typów membran jest równocześnie najbardziej zaawansowany technologicznie, jest on również najnowszym dzieckiem przemysłu odzieżowego. Jest to membrana która bazuje na złożonych procesach chemicznych. Zbudowana jest ona z mikrowłókien wydrążonych w środku. W ich wnętrzach znajdują się z kolei nasycone węglowodory (pochodna parafiny) o zróżnicowanej długości łańcuchów chemicznych, są one zamknięte w mikrokapsułkach, przed umieszczeniem ich we włóknach. Membrana tego typu ma inną zasadę działania od dwóch powyższych, jako że komfort termiczny jaki nam zapewnia nie osiąga poprzez transport wilgoci (choć oczywiście go umożliwia) lecz przez samą regulację procesów termoregulacyjnych w naszym organizmie. Zawarta w mikrowłóknach parafina wchłania nadmiar ciepła gdy się przegrzewamy, niejako go magazynując, a gdy temperatura na zewnątrz spada, a nasze ciało zaczyna się wychładzać rozpoczyna oddawanie wcześniej zgromadzonego ciepła. Membrana tego typu nazywa się w skrócie: PCM (w wolnym tłumaczeniu – materiał przemiany fazowej). Jego twórcą jest firma Schoeller Interactive.
Włókna z kapsułkami wypełnionymi parafiną (membrana PCM)

Zalety:
  • rewelacyjne właściwości termoregulacyjne
  • wysoka trwałość i odporność na pranie, oraz czynniki mechaniczne
  • niski koszt pielęgnacji (nie wymaga specjalistycznych środków piorących)
Wady:
  • PCM nie zapewnia wodoodporności (w tym celu musi był łączony z innymi typami membran)


Podsumowanie:

Ten typ membrany jako taki nie oferuje sam z siebie wodoodporności, zapewnia wyłącznie ochronę termiczną, dlatego bardzo często jest on łączony w przypadku odzieży wierzchniej z innymi typami wodoodpornych membran, a najczęściej stosowany jest do produkcji warstw odzieży pośredniej, w tym swetrów, golfów, zaawansowanej bielizny, Soft-Shelli.
Materiały termoaktywne:
W tej części artykułu omówimy pokrótce technologię i rodzaje materiałów wykorzystywanych do wykonania bielizny termoaktywnej. Materiały takie mają odrębne w stosunku do zewnętrznych membran zadania, do których przede wszystkim należą:
  • odprowadzanie nadmiaru wilgoci z powierzchni ciała nie pozwalając jej na ponowne wniknięcie do materiału
  • utrzymanie właściwej ciepłoty ciała, co osiąga się przez wyżej wymieniony proces utrzymania skóry w suchości, oraz poprzez nie dopuszczanie do przechłodzenia skóry
  • wytrzymałość mechaniczna
  • przeciwdziałanie powstawaniu przykrego zapachu
Bielizna termoaktywna Hi - Tec  Bandamka termoaktywna z "srebrną nitką"
firmy STOOR
Kominiarka termoaktywna z "srebrną nitką"
firmy Hi - Tec
Odzież tego typu powinna również zapewniać komfort użytkowy, być dobrze spasowana, przylegająca do ciała, acz nie uciskająca.

Podobnie jak w przypadku membran różni producenci stosują bardzo zróżnicowane technologie i rodzaje materiałów, jednak wszystkie one mają również pewne cechy wspólne wśród których jest powszechne stosowanie zaawansowanych sztucznych materiałów, czasem kombinacji materiałów sztucznych i naturalnych, rzadziej w 100% naturalnych. Często spotkamy się również w tego typu odzieży z wkomponowaną w splot materiału „srebrną nitką” zawierającą aktywne jony srebra, których zadaniem jest przeciwdziałanie powstawaniu przykrego zapachu. Srebro przeciwdziałając powstawaniu niekorzystnej flory bakteryjnej nie dopuszcza do powstania przykrego zapachu, nawet wówczas gdy odzież jest mocno przepocona, oraz dłużej używana.

Do grupy innych metod poprawiających komfort noszenia bielizny termicznej, oraz jej sprawności w powierzonych zadaniach należy wykonanie jej w sposób bezszwowy. Metodę taką stosuje między innymi firma Odlo, potentat w tym segmencie rynku odzieżowego. Inna mniej wyrafinowaną acz właśnie mającą znaczny wpływ na komfort noszenia bielizny jest używanie szwów płaskich. Z takim rozwiązaniem spotkamy się dość często, wykorzystuje je choćby firma Hi-Tec.

Przykłady materiałów używanych do wyrobu bielizny termoaktywnej:
  • Cool Dry / producent: Hi-Tec (szerzej opisana w dziale „Sprzęt / Odzież termoaktywna)
  • Seamless Light Effect / producent: Odlo
  • Thermolite / producent: DuPont
  • Coolmax  / producent: DuPont
  • Merino / producent: ----- (naturalne włókno z wełny owczej rasy Merino)
  • Rhovyl / producent: Jaxamount
  • Smartcel / producent: Jaxamount (włókno z parafiną PCM)
  • Tkaniny w technologii heksagonalnej (tzw. plastra miodu)
Przykład odzieży termoaktywnej pierwszej warstwy z płaskimi szwami
Bielizna termoaktywna Hi - Tec / bluza New  Marcel Bielizna termoaktywna Hi - Tec / kalesony New Saredo Kominiarka termoaktywna Hi - Tec / model: Balaclava 
Przejście do kolejnej strony artykułu
powrót do strony głównej artukułów Mój kanał informacyjny RSS Prawa autorskie opis do pobrania jako PDF
strona głównao mniepodziękowaniagaleriafilmyartykułypoezjaprozaszlakiporadnik górołazau mniesprzętrecenzjeKonkursyschroniskaTwórczość wydanazasoby-linkikontakt